تفکر زیستی چیست و چرا باید آن را بشناسیم؟

پرسش های مهم

مرد فقیری به شهری وارد شد، هنوز خورشید طلوع نکرده بود و دروازه شهر باز نشده بود. پشت در نشست و منتظر شد، ساعتی بعد در را باز کردند، تا خواست وارد شهر شود، جمعی او را گرفتند و دست‌بسته به کاخ پادشاهی بردند؛ هر چه التماس کرد که مگر من چه‌کار کردم، جوابی نشنید، اما در کاخ دید که او را بر تخت سلطنت نشاندند و همه به تعظیم و اکرام او برخاستند و پوزش طلبیدند. چون علت ماجرا را پرسید، گفتند: «هرسال در چنین روزی، ما پادشاه خویش را این‌گونه انتخاب می‌کنیم.»
مدتی گذشت. روزی با خود اندیشید که داستان پادشاهان پیشین را باید جست که چه شدند و کجا رفتند؟
بنابراین طرح رفاقت با مردی ریخت و آن مرد در عالم محبت به او گفت که: « در روزهای آخر سال، پادشاه را با کشتی به جزیره‌ای دوردست می‌برند که نه در آنجا آبادانی هست و نه ساکنانی دارد و آنجا رهایش می‌کنند. بعد همگی برمی‌گردند و شاهی دیگر را انتخاب می‌کنند.»
پادشاه، محل جزیره را جویا شد و از فردای آن روز داستان زندگی‌اش دگرگون شد.
به کمک آن مرد، به‌صورت پنهانی غلامان و کنیزکانی خرید و پول و وسیله در اختیارشان نهاد تا به جزیره بروند و آنجا را آباد کنند. سراها و باغ‌ها ساخت.
در این مدت هرچه مردم نگریستند، دیدند که برخلاف شاهان پیشین، او را به دنیا و تاج‌وتخت کاری نیست. چون سال تمام شد، روزی وزیران به او گفتند: «امروز رسمی است که باید برای صید به دریا برویم.» مرد داستان را فهمید، آماده شد و با شوق به کشتی نشست. او را به دریا بردند و در آن جزیره رها کردند و بازگشتند، غلامان در آن جزیره او را یافتند و باعزت به سلطنتی دیگر بردند!
داستان بالا که “حکایت پادشاه عاقبت‌اندیش” نام دارد، به‌خوبی به اهمیت بالای دوراندیشی و آماده بودن برای اتفاقات احتمالی آینده جهت دستیابی به بقا اشاره دارد. یعنی درست همان چیزی که اساس نظریه تفکر زیستی بر آن بناشده است.
نظریه تفکر زیستی که از دل نظام پایداری طبیعی متولدشده است، همان جادویی است که شیشه عمر کسب‌وکارها را به‌سلامت نگاه می‌دارد.

حال اگر شما هم دوست دارید که کسب‌وکاری پایدار داشته باشید، این مقاله برای شما راهگشا خواهد بود. در ادامه می توانید با زوایای اصلی این جادو آشنا شوید.
در اولین پله از مسیر شناخت، ابتدا باید با تفکر سیستمی آشنا شویم، زیرا هسته اصلی این مقاله یعنی تفکر زیستی از زیرمجموعه‌های تفکر سیستمی است.

تفکر سیستمی چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟
سیستم به مجموعه‌ای از عناصر گفته می‌شود که برای تولید رفتاری خاص به تعامل باهم می‌پردازند. بنابراین ویژگی‌های اصلی این مجموعه از تعامل اجزاء به دست می‌آید و نه از رفتار مستقل آن‌ها.
به تفکری که بر مبنای چنین سازوکار و رفتاری، عمل می‌کند تفکر سیستمی می‌گویند. نقطه عطف این نوع تفکر، توجه به روابط متقابل پدیده‌ها است.
بری ریچموند در تعریف این نظریه می‌گوید:
«تفکر سیستمی هنر و علمی است که به کمک فهم عمیقی که از ساختار زیربنایی سیستم‌ها می‌دهد، امکان نتیجه‌گیری‌های منطقی در رابطه با رفتار را فراهم می‌آورد.»
به‌بیان‌دیگر این نوع تفکر رویکردی برای حل مسئله است که تلاش دارد تعادلی میان تفکر کل‌نگر و تفکر جزءنگر برقرار سازد و بدین ترتیب با دستیابی به شناختی کامل و جامع، از اقدامات ناآگاهانه و عجولانه تا حد امکان جلوگیری نماید، چراکه این باور وجود دارد که بهبود در یک ناحیه از سیستم می‌تواند اثرات معکوس روی حوزه‌های دیگر آن داشته باشد و به‌اصطلاح سبب جزیره‌ای شدن واحدهای مختلف یک سیستم می‌گردد.
برای درک بهتر اهمیت پایه‌های مبنایی تفکر سیستمی می‌توان به مثال زیر اشاره داشت:
با نصف کردن یک گاو از وسط دو گوساله نخواهیم داشت، بلکه یک گاو مرده داریم که بسیاری از ویژگی‌های موجود اولیه را ندارد.
داستانی از مولانا هم در این زمینه وجود دارد که بسیار قابل‌توجه است:
روزی چند نفر در اتاقی تاریک با یک فیل مواجه شدند. ازآنجایی‌که نمی‌توانستند او را ببینند تلاش کردند با لمس حیوان پی ببرند که چیست. یکی خرطوم او را لمس کرد و گفت ناودان است.
دیگری به پایش دست زد و گفت ستون است و سومی که دستش به گوش‌ فیل می‌رسید، گفت این‌یک بادبزن است.

مثال‌های فوق، علاوه بر بیان اهمیت این نوع تفکر، به ساده و بدیهی بودن آن نیز اشاره دارند. حال با توجه به این موارد، این سؤال مطرح می‌شود که چرا جای خالی این نوع نگرش در اتاق فکر صاحبان کسب‌وکارها این‌چنین محسوس است؟
پاسخ این مسئله را می‌توان در ۳ مورد زیر جستجو نمود:

  1. تفکر جزءنگر:
    تفکر سیستمی، تفکری کل‌نگر است که صرفاً به اجزاء و جزئیات یک سیستم نگاه نمی‌کند، بلکه به بررسی تعامل میان اجزاء و نیز برهم‌کنش آن‌ها و محیط می‌پردازد؛ علت این امر آن است که تکیه صرف بر جزءنگری، امکان فهم الگوهای حاکم بر پدیده‌ها و سیستم را از بین می‌برد.
    و همچنین سبب می‌شود واحدهای مختلف یک کسب‌وکار هرکدام حرکت در مسیری متفاوت را پیشه کنند. این امر ممکن است در کوتاه‌مدت باعث بهبود هر واحد به‌تنهایی شود، اما به عملکرد کلی شرکت‌ها ضربه می‌زند.
    برای درک بهتر این مسئله می‌توان یک کسب‌وکار را به یک کشور تشبیه کرد و واحدهای مختلف آن را به استان‌های تشکیل‌دهنده کشور.
    اگر هر استانی طبق علایق و صلاحدید مدیران ارشد خود اداره شود، درحالی‌که به سیاست‌های کلی کشور کاملاً بی‌توجه است، دیری نمی‌پاید که با اولین حمله دشمن، کشور در سراشیبی سقوط قرار می‌گیرد. در چنین وضعیتی شکوفایی هر استان به‌تنهایی نمی‌تواند از فروپاشی کل کشور جلوگیری کند و به‌اصطلاح تر و خشک باهم می‌سوزند.
    لازم به ذکر است تأکید این نوع تفکر بر کل‌نگری به معنای نفی جزءنگری نیست. درواقع هنر تفکر سیستمی دریافت اطلاعات کلی و جامع، در عین توجه به جزئیات است.
    تعبیر مایکل پورتر دراین‌باره به‌خوبی می‌تواند در فهم درست این مسئله به ما کمک کند؛ او می‌گوید یک جنگل از بالا تنها شبیه یک سفره سبزرنگ دیده می‌شود، اما کسی می‌تواند زیبایی این سفره سبز را دریابد که در آن قدم زده باشد و درختانش را از نزدیک دیده و لمس کرده باشد. به عبارت بهتر دید از بالا باید توسط دید از پایین پشتیبانی شود.
    و این دقیقاً همان نکته‌ای است که بسیاری از صاحبان کسب‌وکارها به سبب شوق برای دستیابی به سود کوتاه‌مدت، توجه به آن را از خاطر می‌برند.
    از سویی دیگر تفکر جزءنگر ما را به سمت تمرکز بر وقایع هدایت می‌کند، امری که سبب می‌شود ما از درک تغییرات تدریجی و درازمدت ناتوان شده و الگوی این تغییرات را که در پشت رخدادها نهفته است درک نکنیم.
    درنهایت این درک ناقص از اوضاع، منفی نگری و سرزنش شرایط محیطی را تشدید می‌کند.
    درحالی‌که تفکر سیستمی همواره سعی دارد که به ما یادآوری می‌کند، مسبب اصلی مشکلات موجود ریشه در درون سیستم دارد و جزئی از آن به شمار می‌رود.
  2. تفکر دوگانه:
    تفکر دوگانه، سفید یا سیاه دیدن پدیده‌ها و یا همان نگرش صفر و یک، یکی دیگر از عواملی است که مانع گرایش افراد به تفکر سیستمی می‌شود. این نوع تفکر با برخورد ساده‌انگارانه‌ای که به پدیده‌ها دارد، راه بروز خلاقیت را می‌بندد، زیرا برای پدیده موردنظر چارچوب و قالبی محدود متصور است. گویی فرد از درون جعبه‌ای که تنها دو سوراخ دارد به جهان بیرون می‌نگرد و قاعدتاً جز آنچه در روبرویش است چیز دیگری را نمی‌بیند.
    لازم به ذکر است که با توجه به توانایی بالای کودکان در درک تفکر سیستمی، می‌توان گفت سیستم‌های رسمی آموزش، سهم گسترده‌ای در ایجاد چنین تفکری در میان افراد جوامع دارند. متأسفانه این نوع تفکر با فرد رشد می‌کند و به سبب تنیدگی آن با ساختارهای ذهنی گذشته‌اش، تغییر آن به معنای ساختارشکنی ذهنی است. چیزی که بسیاری افراد حتی با آگاهی از معایب آن، به‌سختی می‌توانند با آن کنار بیایند.
  3. تفکر تحلیلی:
    تفکر تحلیلی با تجزیه اجزاء به قسمت‌های کوچک‌تر، سعی در حل مسائل دارد، اما با توجه به مختصات سیستم و تفکر سیستمی، شناخت مبتنی بر تحلیل به‌تنهایی نمی‌تواند راهگشا باشد، چراکه وقتی صرفاً تحلیل به‌کاربرده می‌شود، سیستم بسیاری از ویژگی‌های اصلی خود را که از کلیت آن نشأت می‌گیرند، از دست می‌دهد و درنتیجه شناخت، ناقص خواهد بود. بنابراین برای دستیابی به درک کامل و جامع یک موضوع، باید تفکر تحلیلی در کنار تفکر ترکیبی استفاده شود.
    در تفکر ترکیبی، پدیده موردبررسی به‌عنوان یک جزء از کلی که آن را در برگرفته، بررسی می‌شود.
    برای مثال زمان انتخاب همسر، فرد موردنظر به‌عنوان عضوی از یک خانواده، موردبررسی قرار می‌گیرد. در اینجا شناخت خانواده در کنار شناخت فرد، در تصمیم‌گیری نهایی مؤثر است.
    لازم به ذکر است که توجه صرف به اعداد و ارقام نیز از موانع تفکر سیستمی به شمار می‌رود، زیرا اعداد به مبحث رشد بازمی‌گردند، درحالی‌که تفکر سیستمی یک تفکر توسعه‌گراست و توسعه به معنای افزایش در شایستگی است.

درنهایت به‌طورکلی می‌توان گفت که صاحبان کسب‌وکارها برای حل مشکلات پیش رو باید با تغییر رویکرد تفکری خود، دست از تمرکز بر رفع عیب سریع اجزاء خراب‌شده‌ی واضح و در دسترس، بکشند و تفکر خود را با قوانین پایداری موجود در طبیعت هم‌راستا کنند و این دقیقاً همان نقطه‌ای است که تفکر زیستی در آن زاده می‌شود.

تفکر زیستی، راز پایداری کسب‌وکارها
تفکر زیستی نوعی شیوه اندیشیدن است که توسط استراتژیستی به نام مارتین ریویز مطرح‌شده است. این شیوه تفکر درصدد پاسخ به چگونگی دستیابی به بقا، در میان کسب‌وکارها است. به‌بیان‌دیگر این نوع تفکر سعی دارد تا کسب‌وکارها را به صفت پایداری مزین نماید. در این راستا تفکر زیستی راه‌حل را در رجوع به طبیعت می‌داند، زیرا طبیعت درزمینه مرگ و زندگی بیش از هر شرکت دیگری تخصص دارد. با توجه به اینکه انسان اشرف مخلوقات است بدن او و سیستم ایمنی آن بهترین و کامل‌ترین بخش طبیعت برای الگوبرداری در این زمینه محسوب می‌شود.
تفکر زیستی بر چه اصولی بناشده است؟
پایه و اساس تفکر زیستی بر مبنای شش ویژگی اصلی سیستم ایمنی بدن انسان است که در ادامه به شرح آن‌ها خواهیم پرداخت.

  1. فراوانی کاربرد:
    سیستم ایمنی بدن انسان یک فرمانده دوراندیش و ماهر دارد. او با در اختیار داشتن چندین لشکر سواره و پیاده‌نظام، هوشمندانه از فراوانی استفاده می‌کند. او پیش از وقوع هر حادثه‌ای و قبل از اینکه واقعاً موردنیاز باشد، میلیون‌ها سرباز آموزش‌دیده در هر پستی قرار داده است که مانند سپر عظیمی از قلمرو خود حفاظت می‌کنند؛ از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به تعداد زیاد لوکوسیت ها و گلبول‌های سفید خون اشاره کرد.
    در کسب‌وکار اصل فراوانی کاربرد بدین معنا است که جمعیت بیشتری بتوانند با محصول ارتباط برقرار کنند و محصول موردنظر جزء نیاز، آرزو یا خواسته‌شان باشد.
    برای نمونه می‌توان به آتش‌سوزی سهمگینی اشاره کرد که تنها کارخانه تولید شیر ترمز خودروی تویوتا را تماماً سوزاند. تولید خودرو به ناگهان متوقف شد، اما فقط برای پنج روز، چراکه تویوتا شبکه تأمین‌کننده‌هایش را طوری سازمان داده بود که توانست خیلی سریع و راحت با همه تأمین‌کننده‌ها کار کند و هدف تولید را تغییر دهد، نبود ظرفیت تولید شیر ترمز را پر کند و دوباره تولید خودرو را راه بیندازد. تویوتا با استفاده از اصل تغییرپذیری شبکه تأمین‌کننده وابسته به یک سیستم منسجم و اصل فراوانی کاربرد توانست ظرفیت فعلی را به شکلی ملایم تغییر جهت بدهد.
    مثال دیگر فروانی کاربرد، محصولات شرکت اپل به‌ویژه در بخش تولید تلفن همراه است که طرفداران بسیاری در سطح جهان دارد.
  2. اصل تنوع:
    لشکر عظیم سیستم ایمنی انسان بسیار متنوع نیز هست. فرمانده این لشکر با دقت و ریزبینی قابل‌توجهی برای تمامی نقاط و تمامی موقعیت‌های خطرناک احتمالی، نیروهای ویژه و متناسبی را آموزش داده است، از لوکوسیت ها گرفته تا سلول‌های B و T، سلول‌های کشنده طبیعی و آنتی‌بادی‌ها.
    نکته موردتوجه در این بخش آن است که تنوع در صورتی اثربخش و مثمر ثمر خواهد بود که با اصل وحدت و هم‌بستگی همراه شود.
    یک کسب‌وکار در صورتی از اصل تنوع بهره‌مند ‌است که در عین بی‌همتایی برند خود، برای تمامی انواع مشتری‌ها محصول تولید کند.
    لازم به ذکر است که منظور از اصل تنوع، کاربرد متنوع یک محصول خاص نیست.
    برای درک بهتر می‌توان کلاس‌بندی مختلف یک محصول برای طیف‌های مختلف مشتری را مثال زد. این امر به‌ویژه در صنایع خودروسازی بسیار موردتوجه است.
  3. طراحی مدولار:
    طراحی سیستم دفاعی در این لشکر به‌صورت بخش-بخش است. در لایه اول، حفاظی سطحی از پوست انسان قرار دارد. سپس با سیستم ایمنی درونی مواجه می‌شویم که بی‌اندازه سریع است. درنهایت و در لایه دفاعی آخر، سیستم ایمنی بسیار پیشرفته‌ای باقابلیت انطباق بالا قرار دارد.
    این نوع طراحی باعث می‌شود که با سقوط و ازکارافتادن یکی از لایه‌های دفاعی، لایه بعدی با سرعت جایگزین شود. به عبارت بهتر چنین ساختاری بیش از ۹۰ درصد از خطا مصون است.
    طراحی مدولار یا تفکیکی به‌ویژه در تولید محصول، بسیار باب طبع مستأجران است، چراکه مصرف‌کننده، خود به‌راحتی و طبق نقشه موجود می‌تواند محصول موردنظر را سر هم کند و یا از هم بازنماید. این امر بخش جابه‌جایی و حمل‌ونقل را با دردسر کمتر و همچنین خسارت جزئی‌تری همراه می‌سازد.
    نمونه ساده و درعین‌حال مهمی از این نوع طراحی، لگوهای اسباب‌بازی است که همه ما از کودکی با آن سروکار داشته‌ایم.
    طراحی مدولار در حوزه کسب‌وکار به معنای راه‌اندازی کسب‌وکار به‌صورت بخش‌هایی مجزا از هم است که بتوانند به‌خصوص در موقعیت‌های اضطراری، هدف کلی مجموعه را پشتیبانی کنند. این بخش‌های مجزا می‌توانند در قالب شعب و نمایندگی‌های مختلف یک کسب‌وکار، حتی در حالت سیار معنا پیدا کنند.
    چند مثال بیشتر:
    • یک بازرگان چینی سنگ کوپ می‌خرید. او تا رسیدن به مقصد سنگ‌ها را بر روی کشتی برش می‌داد. درواقع این بازرگان از کشتی به‌عنوان شعبه‌ای سیار از کسب‌وکارش استفاده می‌کرد.
    • فرانسوی‌ها یک سال، تمامی آلبالوهای باغ‌های شهر اصفهان را خریدند. آن‌ها از باغداران خواستند که آلبالوها را درون بشکه ریخته و به بندر تحویل دهند. بدین ترتیب آلبالوها تا رسیدن به مقصد به محصول نهایی تبدیل می‌شدند.
    لازم به ذکر است که در کسب‌وکارهای ایرانی، اصل طراحی مدولار کمتر از سایر اصول تفکر زیستی مورداستفاده است، زیرا سیستم طراحی مدولار، بسیاری از فعالان صنایع در بازار ایران را بیکار می‌کند.
  4. اصل تطابق‌پذیری:
    سیستم ایمنی بدن انسان لشکری بسیار تطابق پذیر است. این لشکر توانایی این را دارد که آنتی‌بادی‌های نشان‌دار بسازد، آن‌هم برای تهدیداتی که هرگز قبلاً اتفاق نیفتاده است.
    این اصل در کسب‌وکار به معنای سازگاری سریع و صحیح با کلان داده‌ها است. پیش‌بینی این داده‌ها و طرح‌ریزی مؤثر با ایجاد ظرفیت بیشتر نسبت به رقبا، هم در زیرمجموعه این اصل می‌گنجد.
    برای مثال در این بخش می‌توان به اقدام فوجی فیلم برای بقا اشاره کرد. این شرکت به تولید محصولات مرتبط با عکاسی از قبیل دوربین و فیلم عکاسی می‌پرداخت. این شرکت و شرکت کداک با تولید محصولی مشابه و با داشتن جایگاه مناسب در بازار مقصد خود، در ابتدای قرن بیست و یکم هر دو تحت‌فشار فناوری‌های دیجیتال قرار گرفتند.
    درنهایت شرکت کداک در سال ۲۰۱۲ اعلام ورشکستگی کرد، درحالی‌که شرکت فوجی فیلم همچنان به بقای خود ادامه می‌دهد. رمز موفقیت فوجی فیلم درواقع توجه و به‌کارگیری هوشمندانه اصول تفکر زیستی و به‌خصوص اصل تطابق‌پذیری است. این شرکت با استفاده از توانایی‌هایش در شیمی علم مواد و نور، تولید چند نوع محصول جدید از قبیل مواد آرایشی و بهداشتی، دارو، سیستم‌های پزشکی و مواد زیستی را امتحان کرد. برخی از این تلاش‌ها شکست خورد، اما درمجموع این شرکت به سبب اینکه توانست با ایجاد ظرفیت بیشتر نسبت به رقبایش با شرایط جدید بازار سازگاری یابد، از سقوط به چاه ورشکستگی در امان ماند.
    امکان خرید با استفاده از راه‌های ارتباطی مختلف مانند پیامک، اینترنت و یا تلفن ثابت که امروزه در میان بسیاری از کسب‌وکارها متداول شده است نیز ریشه در اصل تطابق‌پذیری یا سازگاری دارد.
  5. احتیاط:
    لشکر عظیم سیستم ایمنی انسان بر اساس ضرب‌المثل “احتیاط شرط عقل است” عمل می‌نماید. او هر تهدید کوچکی را شناسایی می‌کند و به آن واکنش نشان می‌دهد. علاوه بر این جهت اطمینان بیشتر هر تهدیدی از گذشته را نیز به خاطر می‌آورد، زیرا ممکن است دوباره با آن‌ها مواجه شود. بدون شک برخورداری از این میزان احتیاط، نیازمند داشتن برنامه‌ریزی مدون و بسیار حساب‌شده است.
    در حیطه کسب‌وکار اصل احتیاط زمانی رعایت خواهد شد که تمامی مراحل کار به‌صورت قدم‌به‌قدم و با کاوش داده‌ها و تجزیه‌وتحلیل آن‌ها و همچنین توجه به بازخوردها همگام باشد.
    نمونه‌ای از عدم توجه به این اصل را می‌توان در سرنوشت شرکت کنگو گومی جستجو کرد. این شرکت که قدیمی‌ترین شرکت فعال در دنیا بود، به ساخت تخصصی معابد می‌پرداخت. این شرکت در دوران اقتصاد حبابی ژاپن بدون در نظر گرفتن جانب احتیاط، وام سنگینی گرفت تا روی املاک سرمایه‌گذاری کند، اما وقتی حباب‌ها فروریخت نتوانست وام خود را پس بدهد. این شرکت درنهایت ورشکسته شد و سهام آن توسط یک شرکت ساخت‌وساز عمده خریداری شد.
  6. اصل جایگاه‌یابی در سیستم کل:
    لشکر مدون و بزرگ سیستم ایمنی در سیستم بزرگ‌تری به نام بدن انسان تعبیه‌شده است و در هماهنگی کامل با آن، در راستای دست‌یابی به هدف اصلی یعنی بقای انسان فعالیت می‌کند.
    در عرصه کسب‌وکار به‌کارگیری اصل ششم تفکر زیستی به معنای آن است که برند مذکور به جایگاه خاص خود در بازار دست یابد.
    این اصل به‌طور مستقیم به قدرت بازاریابی کسب‌وکارها وابسته است.
    به‌عنوان نمونه می‌توان به انواع برندهای موجود در بازار لبنیات اشاره داشت که همه بدون داشتن جایگاهی خاص، در بازار حضور دارند و مشتری معمولاً در هنگام خرید تأکید زیادی بر نوع برند ندارد و در صورت نبودن یک برند به‌راحتی برندی دیگر را جایگزین می‌نماید.

سخن آخر
بسیاری از ما به‌طور ناخواسته از الگوی تفکر مکانیکی در جریان امور روزمره‌مان استفاده می‌کنیم. بر این اساس ابتدا هدف تعیین می‌کنیم، سپس برنامه‌ریزی می‌کنیم و به این برنامه‌ریزی چون وحی مطلق وفادار می‌مانیم. در صورت بروز مشکل نیز با استفاده از تفکر تحلیلی سعی در رتق‌وفتق امور داریم. در این نوع تفکر ما بیش از هر چیز بر روی کارآمدی و عملکرد کوتاه‌مدت مانور می‌دهیم، چراکه ما به‌نوعی راحت‌طلب و البته عجول هستیم و می‌خواهیم در عین استفاده از فرمول
پیچیدگی کمتر، کارآمدی بیشتر، پول و ارزش بیشتر
به افق بلند و چشم‌نواز پایداری نیز دست‌یابیم، درحالی‌که نتیجه این فرآیند تنها نابودی با اولین طوفان است. به نظر می‌رسد مشکل اصلی این نوع تفکر در خطی و غیر پویا بودن آن است.
در اینجا ذکر این نکته ضروری است که تفکر مکانیکی به‌خودی‌خود یک ‌راه‌حل به‌شدت کاربردی و مؤثر است، اما تنها در چالش‌های نسبتاً ساده و آن‌هم در محیط ثابت، پاسخگو است و نه دنیای پیچیده و متغیر کسب‌وکار امروز که حاصل پیوند جهانی‌شدن و تحول فناوری و اطلاعات است.

بنابراین لازم است در شرایط کنونی، تفکر زیستی را مبنا قرار داده و از تفکر مکانیکی در حاشیه و به‌عنوان مکمل بهره ببریم. به‌عبارت‌دیگر ما باید درباره اینکه چه وقت و چطور می‌توانیم شرایط پیچیده و پیش‌بینی‌ناپذیر را شکل دهیم و نه کنترل کنیم، با ملایمت و ظرافت بیشتری فکر کنیم.

بدون دیدگاه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *